Nieuwe wetenschapslintjes van Quest zetten onderzoekers in de spotlight

Het wetenschappelijke tijdschrift Quest heeft op dinsdag 10 november lintjes uitgereikt aan onderzoekers die dit jaar de wetenschap op indrukwekkende wijze verder hebben gebracht. Dat gebeurde tijdens een feestelijke ceremonie in het Hearst-gebouw in Amsterdam.

Voor een volle zaal kregen vier verschillende winnaars een Quest Wetenschapslintje opgespeld: Marieke Liem, Justin Stewart, Farbod Alijani (vertegenwoordigd door zijn collega Santiago Mendoza Silva) en Sissi de Beer. Het gaat om een nieuwe, jaarlijkse prijs waarmee het tijdschrift laat zien achter de Nederlandse wetenschap te staan.
Hoofdredacteur Bram Mullink: ‘Als redactie zien we dat wetenschappers steeds vaker te maken krijgen met wantrouwen vanuit de samenleving. Met onze Quest Wetenschapslintjes willen wij de wetenschap steunen en het mooie onderzoek dat in Nederland gedaan wordt in het zonnetje zetten.’

Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstituten is eerder dit jaar gevraagd kandidaten voor te dragen voor een lintje. Uit de vele reacties koos de jury: de Wetenschapper van het jaar, het Wetenschappelijk talent van het jaar en de Wetenschappelijke doorbraak van het jaar. De jury beoordeelde de wetenschappers en hun onderzoekswerk op maatschappelijke impact en relevantie voor het dagelijks leven. De winnaar in de categorie Onderzoek van het jaar is gekozen door het publiek, dat in september en oktober online zijn stem kon uitbrengen.

Wetenschapper van het jaar

Het wetenschapper van het jaar lintje gaat naar Marieke Liem van de Universiteit Leiden voor haar Femicide Monitor. Criminoloog Liem verdient haar Quest Wetenschapslintje als boegbeeld van de Femicide Monitor, de database waarin zij en haar team alle informatie die inzicht geeft in de omstandigheden van femicide bij elkaar brengen. De jury erkent het grote maatschappelijke belang van de Femicide Monitor en prijst Liems inzet om wetenschappelijke methodes en data een grotere rol te laten spelen in het maatschappelijk debat over femicide.

Wetenschappelijk talent van het jaar

Het lintje voor wetenschappelijk talen gaat naar Justin Stewart van Vrije Universiteit Amsterdam voor het uitvinden van schimmelnetwerken. De jonge ecoloog Stewart promoveerde dit jaar op onderzoek naar wereldwijde ondergrondse schimmelnetwerken. Met een totale lengte van maar liefst 110 biljard kilometer is dit onzichtbare web een essentiële schakel in het leven op aarde. De manier waarop hij en zijn team deze netwerken grafisch wisten weer te geven, was in juni wereldnieuws. De jury moedigt Stewart met deze prijs aan om schimmels een volwaardige plek in natuurbeheer te geven.

Wetenschappelijke doorbraak van het jaar

De wetenschappelijke doorbraak komt van Farbod Alijani van de TU Delft met de ‘muziek’ van bacteriën. Alijani en zijn team bewezen dit jaar dat elke bacterie een uniek geluid produceert. Daardoor wordt het bij infecties mogelijk om sneller vast te stellen welke soort bacterie daar verantwoordelijk voor is. Dit kan levens redden en een wapen worden tegen de groeiende antibioticaresistentie. De jury vindt de ontdekkingen van Alijani fascinerend, is onder de indruk van het potentieel ervan en erkent de grote maatschappelijke relevantie.
Farbod Alijani kon de prijs helaas niet zelf in ontvangst nemen. De prijs werd daarom in ontvangst genomen door Santiago Mendoza Silva, lid van zijn onderzoeksgroep

Publieksprijs Onderzoek van het jaar

De publieksprijs gaat naar Sissi de Beer van de Universiteit Twente voor de elektronische neus. Deze neus kan specifieke geuren van elkaar kan onderscheiden. Haar systeem kan bovendien aangeven waar een geur vandaan komt. Dat maakt de elektronische neus een bijzonder instrument om bijvoorbeeld explosieven te ontdekken, of om na een aardbeving te zoeken naar overlevenden in het puin. Het onderzoek van De Beer kreeg 37 procent van de stemmen, waarmee ze een zeer overtuigende winnaar is van de publieksprijs.
De eerste Chriet Titulaer-lezing

Chriet Titulaer-lezing

Naast het uitreiken van de Quest Wetenschapslintjes, onder leiding van wetenschapsjournalist Anna Gimbrère en hoofdredacteur Bram Mullink, was een ander hoogtepunt van de ceremonie de eerste Chriet Titulaer-lezing. Quest heeft die in het leven geroepen als ode aan Titulaer (1943-2017), die geldt als de pionier van de Nederlandse wetenschapscommunicatie. In de eerste editie was het podium voor filosoof en informaticus Bas Haring, hoogleraar publiek begrip van de wetenschap aan de Universiteit Leiden. Haring analyseerde wat Titulaer zo goed maakte, en welke lessen we daar vandaag de dag nog uit kunnen trekken.