Kunstenaar met een commerciële kop

Een muurschildering in het kantoor van Spotify, een graffiti-filmposter van de nieuwe Spiderman-film of een schilderij van een uit straatafval bestaande bloem: allemaal werk uit het portfolio van straatkunstenaar Roy Valk, alias Karski. Samen met partner Claudia Hoogenboezem runt hij Mooiemuur, waarvoor hij met merken en bedrijven samenwerkt aan grote commerciële muurschilderingen. Kunst, of reclame? Roy en Claudia nemen ons mee in hun visie op het werk. ‘Eigenlijk ben ik een soort wandelend billboard.’

Ze wonen samen, maar werken ieder in een eigen kantoortje in de achtertuin: Roy’s ruimte is een atelier waar de geur van de verfbussen je tegemoetkomt. Claudia’s kantoor is een opgeruimde plek waar sereniteit de overhand heeft en waar zij zich volledig kan richten op het najagen van leads. Het is verleidelijk om te denken dat Claudia Hoogenboezem als de projectmanager zakelijker naar het werk kijkt dan Roy Valk als kunstenaar. Niets is minder waar: ‘Roy is een kunstenaar met een commerciële kop. Daar zijn er niet zo veel van,’ zegt Claudia. Roy bevecht die uitspraak: ‘Het idee dat een kunstenaar niet commercieel kan zijn, is een ouderwetse gedachte.’ Een ding is zeker: Roy is met zijn achtergrond in de reclamewereld een kunstenaar en reclameman in één. ‘Op een schaal van 1 tot 10 ben ik toch zeker wel een 7,5 richting de commerciële kant.’

Meer engagement dan een billboard

Wat maakt een muurschildering anders dan een billboard?
R: ‘Het is echt niet met elkaar te vergelijken, het is een compleet andere out-of-home ervaring. Als ik een muurschildering maak, ben ik een week lang fysiek aanwezig op de plek waar het gemaakt wordt. Ik word aangesproken door voorbijgangers, waarmee het kunstwerk meteen een band vormt met de buurt. Je krijgt direct feedback. Mensen maken foto’s als ik bezig ben en delen dat online. Dat zie je echt niet gebeuren als iemand een billboard ophangt. Eigenlijk ben ik een soort wandelend billboard.’

En hoe zit het dan als Roy niet meer live aanwezig is? Is het dan wel hetzelfde als een billboard?
C: ‘Nee. Een muurschildering is een totaal andere belevenis. Een muurschildering trekt aan; je hebt als maker meer mogelijkheden op het gebied van materiaal. De look en feel is echt compleet anders. Bovendien is er een grote groep streetartfotografen die muurschilderingen afgaat en dit online deelt.’
R: ‘En naast die fotografen merk ik ook dat ik veel getagd word in mijn werken. Zelfs bij een opdracht waarbij mijn Instagram-tag niet op het werk te vinden is, koppelen mensen ‘m online aan mij. Dat geeft aan dat ze ermee aan de haal gaan en zich er echt in verdiepen. Een muurschildering genereert meer engagement dan een billboard.’

Kunstenaarsconcessie

Leent ieder product zich voor Karski-muurschildering, of maken jullie strenge keuzes?
R: ‘Alles kan. En ik doe ook veel. Tuurlijk, het moet wel bij me passen. Ik zou niet zo snel een schildering voor een tabaksmerk gaan maken. Maar een opdracht die weinig creatieve inbreng van mij verlangt en die ik gewoon één op één moet uitvoeren, wijs ik niet per se af. Er zijn genoeg kunstenaars die die concessie niet willen doen.’
C: ‘En daar is natuurlijk ook wat voor te zeggen, maar het is wel wat ons anders maakt. Ook als er weinig artistieke vrijheid is, kan Roy nog aan een project werken. Maar hij is de kunstenaar, dus hij is daarin bepalend.’
R: ‘Dat zijn natuurlijk niet mijn favoriete projecten, maar ik wil dat best doen. Uiteindelijk ben ik de schildering toch zelf op de muur aan het aanbrengen. Dat het met de hand gemaakt wordt, maakt dat de vorm nog steeds kunst is.’

Dus: jouw werk is altijd kunst?
R: ‘Mijn reclameschilderingen zijn puur commercieel. Ik begrijp ook wel dat die niet in een museum komen te hangen, en dat is ook niet mijn doel. Maar het ambacht blijft, en dat is een stukje kunst. Als ik een vrij werk mag maken, dan is ook het ontwerp kunst. Maar goed, tegelijkertijd kun je je afvragen: wie bepaalt nou eigenlijk wat kunst is?’

Wat zou er moeten veranderen aan de blik op streetart?
R: ‘Ik zou graag een wat meer open blik zien. Een voorbeeld: Nederlandse gemeenten zijn enorm terughoudend als het op nieuwe muurschilderingen aankomt, terwijl historische reclamemuurschilderingen dan weer gezien worden als kunst die behouden moet worden. Dat begrijp ik niet: waarom is een commerciële schildering die in 1800 werd gemaakt wel kunst, maar commercieel werk van nu niet?’

Dit gesprek is een ingekorte versie van een uitgebreid interview met Roy en Claudia in FONK 446: Tussen kunst en commerciële creatie. Het volledige gesprek lezen, maar geen abonnement? Koop de losse editie hier.