Het papieren boek blijft populairst, ondanks digitale alternatieven

Volgens ABN-AMRO vormt het papieren boek nog altijd het fundament van de boekenmarkt. Elektronische boeken en audioboeken hebben een vaste plek veroverd op de boekenmarkt, maar het 'papieren' afzetaandeel lag in Nederland in 2025 rond de 86% procent. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat AI de boekenbranche transformeert. Generatieve AI versnelt het productieproces van neiuwe titels doordat uitgevers en auteurs de technologie inzetten voor onderzoek, redactie, vertaling en genereren van teksten.

Het afzetaandeel van 86% is een schatting, want openbare gegevens over audioboeken via abonnementsdiensten zijn niet beschikbaar. In omzet gemeten ligt het aandeel van papieren boeken nog hoger, omdat ze over het algemeen duurder zijn dan e-boeken en audioboeken. De blijvende dominantie van het papieren boek is niet uniek voor Nederland. In de Verenigde Staten, vaak voorloper qua mediaconsumptie, schommelt het omzetaandeel van de papieren boekenmarkt al jaren rond de 80 procent, zoals blijkt uit cijfers van de Association of American Publishers. De kernvraag is dus niet of papier blijft, maar hoe digitaal zich ernaast ontwikkelt.

Papieren boek het populairst

Bijna de helft van de lezers beperkt zich tot papier. Een kleine andere helft leest hybride, dus zowel papier als e-boeken en/of audioboeken, waarbij de balans tussen deze drie vormen uiteenloopt. Slechts 2 procent van alle ‘lezers’ luistert uitsluitend naar audioboeken, terwijl 5 procent van alle lezers uitsluitend e-boeken leest (zie cirkeldiagram). Dit volgt uit enquête van NielsenIQ in opdracht van Stichting Marktonderzoek Boekenvak (SMB) onder 1200 lezers, dat wil zeggen mensen die wel eens een boek lezen digitaal of analoog.

Fysieke boekhandel houdt stand

Boeken vormen een belangrijk hoofdstuk in de ontwikkeling van online winkelen of e-commerce. Grote webwinkels als Amazon en Bol zijn namelijk begonnen als onlineboekwinkel, respectievelijk in 1995 en 1999, en maakten vervolgens de opstap naar bredere e commerce. Toch houdt de fysieke boekwinkel nog verrassend goed stand. Ongeveer 55 procent van de totale verkoop van papieren boeken gaat nog altijd over de toonbank in de boekwinkel of kantoorboekhandel. Dat aandeel blijft stabiel. Internationaal zien we hetzelfde patroon, onder meer in de Verenigde Staten en Duitsland. De fysieke boekwinkel blijft dus relevant, ondanks de opkomst van digitale verkoopkanalen (zoals webwinkels) en digitale distributie (van e-boeken en audioboeken).

Generatieve AI beïnvloedt boekenproductie

Recente internationale studies laten zien dat generatieve AI de productie van nieuwe titels versnelt doordat auteurs en uitgevers de technologie inzetten voor onderzoek, redactie, vertaling en zelfs het genereren van complete teksten. Het aanbod van boeken is hierdoor sterk toegenomen. Onderzoekers van Cornell University en de University of Minnesota schatten dat inmiddels meer dan de helft van de nieuwe Amerikaanse boektitels AI-gegenereerde elementen bevat. Lezers profiteren van het toegenomen aanbod aan boeken en lijken in sommige gevallen zelfs de voorkeur te geven aan teksten die met behulp van specifiek getrainde AI-modellen zijn gemaakt boven teksten van professionele auteurs.