Appen met Roderik Schaepman over de Week van het Praatje

Vandaag gaat de allereerste Week van het Praatje van start: vijf dagen samen de sociale moed vergroten, op straat, in de koffietent, bibliotheek, op het station en op school. Op dagen waarop mensen één of meer praatjes maken, voelen ze zich gelukkiger, minder eenzaam en sociaalmoediger dan op dagen zonder praatje, blijkt uit het onderzoek van de VU en Stichting Praatje. Maar: praatjes maken vergt oefening, en dus riep Stichting Praatje deze week in het leven. FONK sprak met Roderik Schaepman, initiatiefnemer en directeur van Praatje.

Zou je om te beginnen misschien een beeld willen geven van wat de week van Praatje inhoudt? Wat zijn de plannen?
'Van 12 t/m 16 oktober organiseren we de eerste landelijke Week van het Praatje en roepen we heel Nederland op om een praatje met een onbekende te maken. Voor wie nog wat hulp nodig heeft hebben we een gratis minicursus, een uitgebreide app, posters die je kan ophangen, praatvlakken in de openbare ruimte en een lespakket voor scholen. Project7 van Global maakt de week zichtbaar in de publieke ruimte, ANBO-PCOB roept ouderen op hun ervaring in te zetten en onze ambassadeur Merijn Ruis inspireert met gesprekken op straat. En ook scholen, bibliotheken, horeca en sportscholen doen mee.'

'We ontmoeten minder onbekenden en vinden het vaak spannend om een gesprek te beginnen. Daarom houdt één vraag me nog steeds bezig: hoe zorgen we ervoor dat mensen makkelijker contact met elkaar maken?'

Wat leuk! Hoe ben je op dit idee gekomen?
'Dat gaat eigenlijk al terug naar mijn jeugd. Ik groeide op in een klein Drents dorp, waar mijn ouders als nieuwkomers niet bepaald met open armen werden ontvangen. Er werd vooral óver ons gepraat. Mijn ouders besloten daarom hun deur open te zetten en in gesprek te gaan. Ons huis werd al snel een plek waar het halve dorp over de vloer kwam.
Zo leerde ik al jong wat er kan gebeuren als je op mensen afstapt. Toen ik later naar de stad verhuisde, miste ik die vanzelfsprekende ontmoetingen. Dat leidde eerst tot De Buurtcamping en later De Buurt.
Een tijdje terug zat ik in de trein, keek om me heen en werd verdrietig van wat ik zag. Iedereen zat op zijn of haar scherm of sloot zich af met oordoppen. Contact maken lijkt steeds minder vanzelfsprekend. We ontmoeten minder onbekenden en vinden het vaak spannend om een gesprek te beginnen. Daarom houdt één vraag me nog steeds bezig: hoe zorgen we ervoor dat mensen makkelijker contact met elkaar maken?
Op dat moment, in die trein, is het idee voor Praatje ontstaan.'

Ik heb ook wel het idee dat mensen het op anderen afstappen spannender zijn gaan vinden, maar was dat dan bij jouw ouders vroeger niet hetzelfde?
'Dat was vroeger natuurlijk ook spannend. Het verschil is volgens mij vooral dat er toen meer vanzelfsprekende momenten waren waarop je elkaar tegenkwam en een praatje maakte. Op straat, in winkels, bij verenigingen.
Door schermen, oortjes, thuiswerken, zelfscankassa’s en chatbots zijn veel van die momenten verdwenen. En wat je minder doet, verleer je ook. Je wordt er minder handig en minder zeker in. De drempel was er dus altijd al, maar we krijgen minder gelegenheid om eroverheen te stappen en minder oefening om dat te blijven doen. Daarom willen we met praatje onze sociale moed en vaardigheden trainen en het weer normaal maken om een praatje te maken'

Nu appen wij ook. Geldt dat dan als praatje? Of eigenlijk niet?
'Haha, goeie vraag. Appen is natuurlijk ook contact maar bij digitaal contact mis je iets belangrijks: je ziet niet direct hoe iemand reageert of welke emotie iemand heeft. Bij een echt gesprek heb je dat wel. Het is spontaan, onvoorspelbaar en daardoor soms ook spannend. Maar het raakt je meer en kan daardoor ook meer bijdragen aan een gevoel van verbinding en geluk.
Je ziet ook bij de generaties die opgroeien met schermen dat hun sociale vaardigheden afnemen. Belangst is de snelstgroeiende angst onder jongeren en de Onderwijsinspectie luidde eind vorig jaar de noodklok dat de gespreksvaardigheid van basisschoolleerlingen afneemt. We verleren het dus om echt contact te hebben…
Wat mij betreft geldt dit dus niet als een praatje :)'

Hahahah dat is jammer…
Maar ik vind het wel leuk hoor
Maar live was leuker geweest

Dat is fijn, en wat niet is, kan nog komen.
Wanneer was het voor het laatst dat je een praatje maakte wat je raakte?
'Dat zijn er veel. Maar eentje die me is bijgebleven was laatst op Utrecht Centraal. Ik zat daar om me heen te kijken en zag dat bijna iedereen op zijn scherm zat. Toen raakte ik aan de praat met Jacques, een oudere man die dat ook was opgevallen.
Hij vertelde dat hij het soms best eenzaam vond dat iedereen in de trein en op het station zo in zijn eigen scherm verdwijnt. Hij miste het spontane contact, een praatje, het gevoel van verbinding met de mensen om je heen.
Daarna vertelde hij dat hij met pensioen was en zijn kinderen later geen geld wilde nalaten, maar herinneringen. Daarom wilde hij zoveel mogelijk met ze reizen en samen dingen beleven. Dat vond ik zo’n mooie levensles dat ik die ook aan mijn eigen kinderen mee wil geven. En het mooie is: als ik dat praatje niet was begonnen, had ik die les nooit meegekregen!'

'We denken vaak dat de ander niet op een praatje zit te wachten, terwijl die ander precies hetzelfde denkt. En dus begint niemand. Zonde, want uit onderzoek blijkt dat gesprekken met onbekenden bijna altijd leuker zijn dan we vooraf dachten'

Als laatst, wat is de tip die je de belangst hebbende, telefoonverslaafde en niet-praatjes makende generatie zou willen meegeven?
Mijn belangrijkste tip: begin gewoon. We denken vaak dat de ander niet op een praatje zit te wachten, terwijl die ander precies hetzelfde denkt. En dus begint niemand. Zonde, want uit onderzoek blijkt dat gesprekken met onbekenden bijna altijd leuker zijn dan we vooraf dachten.
Dus leg je telefoon eens weg, stap over die kleine drempel en maak dat praatje. En als je dat spannend vindt: doe mee met de Week van het Praatje en download onze minicursus op www.praat.je. Hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het wordt!

De week van het praatje duurt tot en met 16 oktober. Meer informatie vind je op de social media van Stichting Praatje en op hun website.