Pointer: 50+ Nederlandse AI-kanalen verspreiden misinformatie en complotten op YouTube
Op YouTube staan minstens 56 dubieuze Nederlandse kanalen met AI-gegenereerde video’s. Reclames op de meeste van deze kanalen leverden de makers naar schatting 290.000 euro op. Deze video’s zijn in het Nederlands of gaan over Nederland en zijn misleidend, opruiend of feitelijk onjuist. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV).
De kanalen verspreiden onder meer misinformatie en complotten, er worden mensen beschuldigd zonder wederhoor, nieuwsberichten gepubliceerd zonder de feiten te controleren, of dubieuze medische adviezen gegeven. Zo wordt gewaarschuwd dat je kanker kan krijgen van zeep, water en kip. Ook zien we kanalen waarop met AI gemaakte nepartsen medisch advies geven.
Onder de 56 dubieuze kanalen zitten roddelkanalen waarbij allerlei ongecheckte beweringen worden gedaan over het persoonlijke leven van bekende Nederlanders. Op diverse kanalen die zich als nieuwszender voordoen, leest een AI-presentator ongefundeerde en onjuiste berichten voor. Een aantal misdaadkanalen publiceert volledige namen van verdachten, en past geen enkele wederhoor toe bij ernstige beschuldigingen.
Het gaat om zogeheten faceless YouTube-kanalen: kanalen waarop video’s worden gepubliceerd waarin de maker zelf niet in beeld komt. Het doel is vooral om er geld mee te verdienen. De productie wordt grotendeels uitbesteed aan AI en aan goedkope freelancers in lagelonenlanden. AI wordt bijvoorbeeld gebruikt om scripts te schrijven, animaties te maken of een virtuele presentator te genereren. Omdat de productie van deze video’s grotendeels automatisch gaat, zijn er weinig checks op feitelijke onjuistheden.
Cursussen
Deze manier om geld te verdienen met YouTube-kanalen wordt in een aantal Nederlandse cursussen aangeprezen. Pointer keek mee in deze online cursussen, waarin wordt aangemoedigd om onderwerpen te vinden die ophef of discussie veroorzaken: hoe meer views, hoe meer geld je kunt verdienen.
Pointer heeft alle eigenaren van deze 56 Nederlandse kanalen een wederhoor-mail gestuurd om meer uitleg te geven over hun video’s. Geen enkele heeft gereageerd. In de YouTube video zitten wel enkele reacties op ons onderzoek.
YouTube verwijderde in reactie op deze bevindingen inmiddels 11 Nederlandse kanalen en maakte het voor nog eens 8 kanalen onmogelijk om geld te verdienen met advertenties. “Voor spam, oplichting en misleiding is simpelweg geen plaats op YouTube”, aldus een woordvoerder.
Pointer, donderdag 5 november om 16:00 uur bij KRO-NCRV op het YouTube-kanaal van Pointer.
